13 stycznia


Kalendarium dnia 13 stycznia.


Powstanie Towarzystwa National Geographic

13 stycznia 1888 roku w Waszyngtonie powstalo Towarzystwo National Geographic. "National Geographic Magazine" jest miesiecznikiem o dalekich podrózach oraz ciekawych artulach ze swietnymi fotografiami z róznych stron swiata. Jest tam i wysokiej klasy dziennikarstwo, i pasja, i poczucie smaku i elegancja. Pismo wydawane jest przez National Geographic Society.

Wilhelm Wien

Wilhelm Wien (1864-1928), fizyk niemiecki. Zajmowal sie zjawiskami promieniowania. Wyjasnil dlaczego rozgrzane przedmioty swieca na czerwono. Za swoje badania otrzymal Nagrode Nobla w 1911 roku.

Jedrzej Moraczewski

Jedrzej Moraczewski (1870-1944), dzialacz socjalistyczny, polityk. Legionista i organizator ruchu niepodleglosciowego w Galicji. Od 17 listopada 1918 roku do 16 stycznia 1919 roku byl premierem Rzeczypospolitej Polskiej, a nastepnie dzialaczem PPS i zwiazkowym.

Manifest Emila Zoli w obronie Dreyfusa

Emil Zola (1840-1902), francuski pisarz. Opublikowal swój manifest pt. "Oskarzam!", potepiajacy antysemityzm we Francji. Wystapil on w obronie francuskiego oficera zydowskiego, Dreyfusa, który po sfingowanym procesie o szpiegostwo zostal skazany i osadzony w wiezieniu.

melodia "Roty"

 
 
Feliks Nowowiejski (1877-1946), polski kompozytor. W styczniu 1910 roku w czasie jego spaceru krakowskimi bloniami powstala melodia do "Roty". Po raz pierwszy wykonana publicznie zostala w kilka miesiecy pózniej, na uroczystosci odsloniecia Pomnika Grunwaldzkiego w Krakowie. Zdobyla wielka popularnosc i rywalizowala pózniej z "Mazurkiem Dabrowskiego" o miano naszego hymnu narodowego.

Ogloszenie wyroku w procesie brzeskim

W styczniu 1932 roku odbyl sie Brzesciu nad Bugiem proces czolowych dzialaczy centrowych i lewicowych opowiadajacych sie przeciwko panujacej sytuacji w kraju. Wsród 11 oskarzonych i skazanych na kary wiezienia, znalazl sie premier Wincenty Witos. Byl to poczatek opozycji zagranicznej, tzw. Frontu Morges, skupionego wokól znanego pianisty, polityka i patrioty, Ignacego Jana Paderewskiego.

Premiera baletu "Piotrus i wilk"

W styczniu 1940 roku w Nowym Jorku w Center Theatre odbyla sie premiera baletu dla dzieci "Piotrus i wilk". Muzyke do bajki o tym tytule napisal Sergiusz Prokofiew, znany rosyjski kompozytor i pianista.

James Joyce

James Joyce (1882-1941), pisarz irlandzki. W swej twórczosci wykorzystywal watki autobiograficzne, krytykowal mity rodzinne, religijne i narodowe, ujawnial sile swej wiezi z tradycja i krajem przodków. Debiutowal tomem liryków "Chamber Music", nastepnie byly powiesci "Dublinczycy" i "Portret artysty z czasów mlodosci". Najwieksza slawe przyniosla mu powiesc "Ulisses", paraboliczny utwór o wymowie filozoficznej. Ostatnim jego dzielem byl fantastyczno-groteskowy poemat proza "Finnegan's Wake", w Polsce znany pod tytulem "Utwory poetyckie".