14 stycznia


Kalendarium dnia 14 stycznia.


Edmund Halley

Edmund Halley (1656-1742), astronom i matematyk angielski. Odkryl on komete nazwana jego imieniem "komenta Haleja". Odkryl, ze owa kometa jest wciaz cialem niebieskim, które cyklicznie pojawia sie w poblizu Ziemi. Obliczyl tez ze obserwowana przez niego kometa w 1682 roku, pojawi sie ponownie za 76 lat w 1758 roku. Byl przyjacielem Newtona, profesorem geometrii w Oxfordzie, kierownikiem Obserwatorium w Greenwich i astronomem królewskim. Odkryl istote zjawiska zorzy polarnej.

Adam Jerzy Czartoryski

Ksiaze Adam Jerzy Czartoryski (1770-1861), najwybitniejszy polityk polski pierwszej polowy XIX wieku. Zaslynal jako przywódca tzw. Hotelu Lambert konserwatywnego stronnictwa Wielkiej Emigracji. Powszechnie szanowany na dworach europejskich, choc atakowany przez politycznych rywali. Zwiazany byl z dworem petersburskim i odgrywal wielka role w polityce Królestwa Polskiego. Zwany byl równiez Królem Adamem.

Adolphe Theodore Brongniart

Adolphe Theodore Brongniart (1801-1876), francuski botanik i lekarz. Twórca wspólczesnej paleobotaniki, profesor botaniki w Jardin des Plantes w Paryzu. Zapoczatkowal badania nad relacjami miedzy wspólczesnymi roslinami a wymarlymi. Byl zalozycielem Towarzystwa Botanicznego Francji.

Matthew F. Maury

Matthew Fontaine Maury (1806-1873), hydrograf amerykanski. Byl twórca meteorologii morskiej, podróznikiem, autorem pierwszego podrecznika oceanografii "The Physical Geography of the Sea", opublikowanego w 1855 roku.

Boleslaw Domanski

Ks. Boleslaw Domanski (1872-1939), dzialacz narodowy i spoleczny. Proboszcz z Zakrzewa, czlonek Rady Naczelnej Swiatowego Zwiazku Polaków z Zagranicy. Dzialacz Zwiazku Polaków w Niemczech. Ten patriota i aktywista zmarl w Berlinie w kwietniu na kilka miesiecy przed wybuchem wojny.

Albert Schweitzer

Albert Schweitzer (1875-1965), niemiecki mysliciel, teolog protestancki, lekarz, misjonarz, twórca etyki milosci i poszanowania. Uksztaltowal zalozenia wspólczesnego ekumenizmu. Dzialal we Francuskiej Afryce Równikowej, gdzie za pieniadze uzyskane z honorariów autorskich zbudowal szpital. Laureat pokojowej Nagrody Nobla w 1952 roku.

Wykrycie afery pulkownika Miasojedowa

W Austro-Wegrzech ujawniono dzialalnosc wywiadowcza pulkownika Alfreda Redla, w 1915 roku podobny los spotkal pulkownika Miasojedowa. Oficer ten wykorzystywal kontakty osobiste z sekretarka rosyjskiego ministra wojny i przekazywal tajne informacje armii niemieckiej. Proceder ten stal sie jedna z przyczyn kleski Rosjan w bitwie nad Jeziorami Mazurskimi. Redl popelnil samobójstwo, Miasojedowa stracono.

Tymczasowa Rada Stanu

W stycznia 1917 roku w Warszawie rozpoczela dzialalnosc Tymczasowa Rada Stanu Królestwa Polskiego, potwierdzajaca ustanowienie Królestwa Polskiego. W sklad weszli przedstawiciele róznych ugrupowan politycznych, przewodniczacym byl W. Niemojowski, sprawy wojskowe podlegaly J. Pilsudskiemu. Tymczasowa Rada Stanu podala sie do dymisji w sierpniu 1917 roku.

Marek Hlasko

 
 
Marek Hlasko (1934-1969), prozaik i scenarzysta filmowy. Majac 16 lat zaczal pracowac jako kierowca ciezarówki. Zdobyte doswiadczenia w tym zawodzie staly sie inspiracja do napisania powiesci "Nastepny do raju". Pisac zaczal w 1951 roku swoje pierwsze opowiadanie "Baze Sokolowska". Ze swoich szkiców stworzyl samodzielne opowiadanie (byla to ostateczna wersja "Bazy Sokolowskiej") i ukonczyl powiesc zatytulowana "Sonata marymoncka". W 1954 roku opublikowal trzy opowiadania, "Zlota jesien", "Szkole" i "Noc nad piekna rzeka", oraz zadebiutowal jako felietonista magazynu "Po prostu". Zyskal slawe najzdolniejszego pisarza mlodego pokolenia. W 1958 wyjechal do Paryza nastepnie do Niemiec i Wloch. Aklimatyzacje za granica uniemozliwial mu brak talentu do jezyków obcych. Wiódl tulacze zycie. W 1960 roku zamieszkal w Niemczech, z zona, niemiecka aktorka Sonja Ziemann. Zmarl w niewyjasnionych okolicznosciach w Wiesbaden, w wieku 35 lat. Prawdopodobnie przyczyna jego smierci moglo byc zmieszanie alkoholu i srodków nasennych. W 1975 roku jego prochy sprowadzono do Polski i pochowano na Cmentarzu Powazkowskim.

Pierwsza organizacja na rzecz legalizacji eutanazji

W 1938 roku w Nowym Jorku powstala pierwsza organizacja starajaca sie o legalizacje eutanazji. Nazywala sie National Society for the Legalisation of Euthanasia, która nastepnie przemianowala sie na Euthanasia Society of America. Eutanazja czyli dobra smierc to, powodowane wspólczuciem zabicie nieuleczalnie chorego i cierpiacego czlowieka, za jego zgoda.

konferencja aliancka w Casablance

W dniach 14-24 stycznia 1943 roku w Casablance odbyla sie konferencja brytyjsko-amerykanska. Na tej konferencji ustalono bezwarunkowa kapitulacje panstw Osi jako glówny cel toczacej sie wojny.

Josip Broz-Tito prezydentem Jugoslawii

Josip Broz-Tito (1892-1980), bohater Jugoslawii. Komunista, stanal na czele partyzantki antyniemieckiej, popieranej przez Brytyjczyków. 14 stycznia 1953 roku Josip Broz-Tito zostal pierwszym i zarazem dozywotnim prezydentem Jugoslawii. Po jego smierci odzyly dawne konflikty co doprowadzilo w 1991 roku do rozpadu kraju.

Likwidacja broni jadrowej na Ukrainie

Ogromnym obciazeniem bylo pozostawienie w dawnych republikach radzieckich broni nuklearnej. Likwidacja tych pozostalosci byla tez sprawa bardzo istotna dla krajów zachodnich. W styczniu 1994 roku Stany Zjednoczone, Rosja i Ukraina zawarly porozumienie o likwidacji dawnej radzieckiej broni atomowej na Ukrainie.