16 stycznia


Kalendarium dnia 16 stycznia.


Ignacy Jan Paderewski premierem Rzeczypospolitej

Ignacy Jan Paderewski (1860-1941), polski pianista, kompozytor i polityk. W odrodzonej wolnej Polsce zaszla potrzeba wprowadzenia na arene polityczna w kraju kogos, kto pogodzilby zwasnione stronnictwa. Do tej roli nadawal sie Ignacy Jan Paderewski, jemu wiec w polowie stycznia 1919 roku powierzono urzad prezesa Rady Ministrów. Pod koniec tego samego roku odszedl on ze stanowiska, zmeczony, znekany otaczajacymi go sporami.

Koronacja Iwana IV Groznego

Car Iwan IV Groznym (1530-1584), syn Wasyla III. Znany byl z bezwzglednosci, sprytu i okrucienstwa. Otworzyl Moskwie droge do przyszlej potegi, umocnil wladze centralna, zreformowal panstwo. 16 stycznia 1547 roku koronowal sie na cara Rusi. Dazyl on do uzyskania dostepu do Baltyku. Po klesce w wojnach z Polska i ze Szwecja o Inflandy rozpoczal podbój Syberii.

Romuald Traugutt

Romuald Traugutt (1826-1864), oficer rosyjskiego korpusu, ostatni dyktator powstania styczniowego. Doskonaly organizator. Od grudnia 1863 roku z jego inicjatywy powstancze oddzialy zamierzano przeksztalcic w armie regularna. Jednak planu tego juz nie zdazyl zrealizowac. Zostal schwytany, osadzony i stracony na stokach warszawskiej Cytadeli.

Wladyslaw Raczkiewicz

Wladyslaw Raczkiewicz (1885-1947), prawnik. Po klesce wrzesniowej 1939 roku zaszla potrzeba mianowania nowego prezydenta Rzeczypospolitej na uchodzctwie. Zaakceptowano osobe Wladyslawa Raczkiewicza, dawnego zolnierza I Korpusu Polskiego i wojewode pomorskiego. Byl umiarkowanym politykiem, o niewielkich mozliwosciach dzialania, jednak umiejetnie godzacy sprzecznosci i spory emigracyjne. Zmarl w Ruthin w Walii.

Uruchomienie pierwszych schodów ruchomych

16 stycznia 1893 roku na dworcu kolejowym w Nowym Jorku zostaly uruchomione pierwsze schody ruchome. Bez nich obecnie nie wyobrazamy sobie chocby dzwigania bagazów na dworcach lub ciezkich zakupów w domach towarowych.

Maria Ossowska

 
 
Maria Ossowska (1896-1974), etyk, teoretyk i socjolog. Profesor Uniwersytetu Warszawskiego i Lódzkiego. Jej zainteresowania skupialy sie wokól analizy zródel i samej istoty moralnosci w kontekscie historycznym.

Próba zawarcia sojuszu niemiecko-meksykanskiego w I wojnie swiatowej

Niemcy zlozyly Meksykowi propozycje, by zostal ich sprzymierzencem w I wojnie swiatowej. A w zamian zaoferowaly im pomoc w odzyskaniu od Stanów Zjednoczonych Teksasu, Nowego Meksyku i Arizony. Wiadomosc ta zostala przechwycona przez Amerykanów i doprowadzilo to do przystapienia USA do wojny.

USA wprowadzilo prohibicje

16 stycznia 1919 roku USA wprowadzilo prohibicje. Prohibicja to calkowity zakaz produkcji, sprzedazy, importu, eksportu i przewozu napojów alkoholowych. Zostala ona wprowadzona przeciw pijackim przyzwyczajeniom robotników-imigrantów. Sprawila, ze alkohol dostepny na rynku byl drozszy i gorszego gatunku. Na terenie USA powstaly liczne grupy przestepcze trudniace sie przemytem i produkcja napojów alkoholowych. Prohibicje zniesiono w 1933 roku.

Arturo Toscanini

Arturo Toscanini (1867-1957), dyrygent wloski. Znany przede wszystkim jako odtwórca monumentalnych oper Giuseppe Verdiego i Giacomo Pucciniego. Energiczny, zdecydowany doskonale radzilsobie z humorami niektórych spiewaczek, a jego próby rozsadzania sporów miedzy Maria Callas i Renata Tebaldi przeszly do historii mediolanskiej opery La Scala.

Pierwszy nieprzerwany lot wokól Ziemi

W styczniu 1957 roku rozpoczal sie pierwszy nieprzerwalny lot wokol Ziemi. Z bazy sil powietrznych Castle w Kalifornii wystartowaly trzy samoloty B-52 pozostaly one w powietrzu 45 godzin i 10 minut.

Skarby wawelskie wrócily do Polski

16 stycznia 1961 rok byl najslynniejszym momentem rewindykacji skarbów wawelskich. Na pokladzie MS "Krynica" przybyly slynne arrasy króla Zygmunta Augusta, Szczerbiec, nieliczne ocalale przedmioty z dawnego skarbca koronnego oraz niektóre eksponaty ze zbiorów zamku w Kórniku.

Poczatek wydarzen marcowych

Wydarzenia marcowe 1968 roku naleza do mrocznych kart dziejów Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej. 16 stycznia 1968 roku doszlo do masowych demonstracji studenckich w Warszawie, a nastepnie w innych osrodkach akademickich w Polsce. Demonstrantów brutalnie rozpedzala milicja, Ochotnicza Rezerwa Milicji Obywatelskiej i tzw. "aktyw robotniczy". Sklócono srodowiska akademickie i robotnicze i rozpoczela sie fala propagandy antysemickiej. Gomulka odszedl dwa lata pózniej, po krwawych wydarzeniach na Wybrzezu.

Samospalenie czeskiego studenta w Pradze

16 stycznia 1969 roku czeski student Jan Palach, dokonal samospalenia na Placu Waclawa w Pradze. Byl to protest przeciw inwazji na Czechoslowacje.


Zawieszenie broni miedzy USA a Wietnamem

Po trwajacej 8 lat wojnie (1965-1973) Stany Zjednoczone podpisaly zawieszenie broni z Wietnamem, w której USA bralo zbrojny udzial po stronie Wietnamu Poludniowego. W 1975 roku Wietnam Pólnocny ostatecznie opanowal Wietnam Poludniowy.