10 pazdziernika


Kalendarium dnia 10 pazdziernika.


Giuseppe Verdi

Giuseppe Verdi (1813-1901), wloski kompozytor operowy. Pierwsza swoja opere wystawil w mediolanskiej La Scali w 1839 roku, a trzy lata pózniej zdobyl wielki rozglos dzieki operze "Nabucco". Kolejne znane jego dziela to "Rigoletto", "Traviata", "Don Carlos", "Aida", a takze "Otello" i "Falstaff". Kompozytor byl silnie zwiazany z wloskim ruchem zjednoczeniowym, a jego dziela, nierzadko o charakterze patriotycznym, w znacznym stopniu wplynely na ksztaltowanie swiadomosci narodowej Wlochów. Jego pogrzeb przerodzil sie w wielka manifestacje ku jego czci.

Henry Cavendish

 
 
Henry Cavendish (1731-1810), angielski fizyk. Specjalnoscia uczonego bylo badanie pierwiastków. Odkryl, ze woda nie jest pierwiastkiem, lecz zwiazkiem chemicznym tlenu i wodoru, nastepnie ustalil sklad powietrza i kwasu azotowego, okreslil tez srednia gestosc Ziemi i atmosfery ziemskiej i wyznaczyl stala grawitacji (G).Zajmowal sie równiez elektrostatyka, odkryl prawa z zakresu elektrycznosci, wyprowadzone niezaleznie przez Charlesa Augustina de Coulomba i Georga Simona Ohma.

William Lassell

10 pazdziernika 1846 roku angielski astronom-amator William Lassell (1799-1880) zaobserwowal ksiezyc Neptuna, zwany Trytonem. W 1844 roku rozpoczal budowe 24-calowego teleskopu, uzywajac maszyn do polerowania zwierciadla. W 1848 roku odkryl Hyperiona - satelite Saturna, a w latach 1851-1852 satelity Urana, nazwane Ariel i Umbriel. W 1849 roku zostal czlonkiem prestizowego Royal Society, a w latach 1870-1872 przewodniczyl Królewskiemu Towarzystwu Astronomicznemu.

Otwarto pierwsze na swiecie centrum rekreacji

10 pazdziernika 1908 roku w Los Angeles otwarto pierwsze na swiecie centrum rekreacji. W osrodku znajdowaly sie urzadzenia do uprawiania sportów, pokoje klubowe, biblioteka, kantyna, miejsce zabaw dla dzieci i sala gimnastyczna, która sluzyla równiez za sale widowiskowa. Osrodek zbudowano z funduszy miejskich.

Otwarcie Kanalu Panamskiego

10 pazdziernika 1913 roku nastapilo otwarcie Kanalu Panamskiego. Prezydent USA Wilson nacisnal guzik, powodujacy wybuch osmiotonowego ladunku dynamitu. Polaczone zostaly wody Atlantyku i Pacyfiku, dzieki czemu mogly miedzy nimi przeplywac statki bez koniecznosci oplywania kontynentu dookola. Budowa trwala 10 lat. Sukces ten byl mozliwy równiez dzieki wynalezieniu przez dra Williama Gorgasa metod walki z malaria i zólta febra, które dziesiatkowaly robotników pracujacych przy budowie.

Harold Pinter

Harold Pinter (1930-2008O, dramaturg brytyjski. W 1950 roku debiutowal jako poeta, pózniej zwiazal sie jako aktor z radiem BBC i kilkoma teatrami, wreszcie napisal sztuke "Pokój", a nastepnie "Urodziny Stanleya", "Dozorce", "Powrót do domu" i "Zdrajce". Jego utwory okresla sie mianem "komedii zagrozenia", ukazuje w nich nerwicowe zachowania ludzi, których istnienie wypelnia lek wywolany swiadomoscia ciaglego zagrozenia. Byl równiez rezyserem teatralnym i autorem sztuk telewizyjnych oraz scenariuszy do slynnego filmu "Kochanica Francuza".

Traktat o zakazie prób atomowych

10 pazdziernika 1963 roku USA, Wielka Brytania i ZSRR podpisaly traktat o zakazie prób jadrowych w atmosferze, przestrzeni kosmicznej i pod woda. Od tej pory dozwolone byly jedynie próby podziemne. Sposród mocarstw traktatu nie podpisaly Francja i Chiny. Siedem lat pózniej wszedl w zycie traktat o nierozprzestrzenianiu broni atomowej.

Orson Welles

Orson Welles (1915-1985), amerykanski rezyser i aktor filmowy. W 1938 roku zrealizowal slynne sensacyjne sluchowisko "Wojna swiatów" o ladowaniu Marsjan na Ziemi. Audycja zostala przygotowana jako reportaz z autentycznych wydarzen i spowodowala panike w kilku miastach amerykanskich. Jako rezyser zaslynal arcydzielem sztuki filmowej "Obywatel Kane", a takze obrazami "Wspanialosc Ambersonów", "Intruz" i "Dama z Szanghaju". Realizowal równiez filmowe adaptacje sztuk szekspirowskich, takich jak "Makbet", "Otello" czy "Falstaff". Zostal nagrodzony Oscarem za caloksztalt twórczosci.

Yul Brynner

Yul Brynner (1915-1985), amerykanski aktor filmowy. Kariere rozpoczynal we Francji jako akrobata cyrkowy. W 1946 roku zadebiutowal na Broadwayu. Kreacje swojego zycia, za która zostal wyrózniony Oscarem, stworzyl w sfilmowanym musicalu "Król i ja". Wystapil oprócz tego w wielu filmach, takich jak "Anastazja", "Bracia Karamazow", czy "Agent o dwóch twarzach", a swoja najbardziej znana role zagral w slynnym westernie "Siedmiu wspanialych".