9 listopada


Kalendarium dnia 9 listopada.


Guillaume Apollinaire

 
 
Guillaume Apollinaire (1880-1918), poeta francuski pochodzenia polskiego. W swojej twórczosci wyznaczyl nowe kierunki rozwoju poezji europejskiej, zwlaszcza w tomikach "Alkohole" i "Kaligramy". Do 1916 roku walczyl jako ochotnik w I wojnie swiatowej, po czym ranny wrócil do kraju, a swoje doswiadczenia opisal w utworze "Zamordowany poeta". Opublikowal ponadto nowele "Heretyk i S-ka", zbiór esejów "Kubisci", a takze sztuke nadrealistyczna "Piersi Tejrezjasza" oraz liczne pisma teoretyczne. Zmarl w czasie epidemii grypy.

Iwan Turgieniew

Iwan Turgieniew (1818-1883), pisarz rosyjski. W 185 roku wydal opowiadania "Zapiski mysliwego", charakteryzujace sie mistrzowskim stylem, duza doza liryzmu i wnikliwa analiza postaci, ukazanych czesto na tle problemów spolecznych. Pozostal juz wierny tej tematyce, ukazujac konflikty swiatopogladowe i psychologiczne bohaterów w powiesciach "Pierwsza milosc", "Wiosenne wody", "Ojcowie i dzieci", "Dym" i "Nowizna". Mial w swoim dorobku takze dramaty, "Miesiac na wsi", oraz liryczne miniatury i refleksyjne poematy proza.

Tadeusz Micinski

Tadeusz Micinski (1873-1918), polski pisarz i poeta. W latach 1912-1913 pracowal jako korespondent wojenny na Balkanach. Debiutowal w 1896 roku w pismie "Ateneum", a w 1902 roku wydal slynny, nowatorski tom poezji "W mroku gwiazd". Fascynowal sie wczesnym chrzescijanstwem, kultura Bliskiego i Dalekiego Wschodu, a takze literatura romantyczna. Bliskie ekspresjonizmowi dramaty, zwlaszcza "Kniaz Patiomkin", "Bazylissa Teofanu" i "Termopile Polskie", mozna odczytywac zarówno jako traktaty polityczno-spoleczne, jak i filozofujace misteria. Byl takze wybitnym, choc niedocenionym autorem powiesci eksperymentalnych, takich jak "Nietota" czy "Ksiadz Faust". Zginal najprawdopodobniej zabity przez zbuntowanych chlopów w trakcie jednej ze swoich podrózy.

Pogrom Zydów w Niemczech

W nocy z 9 na 10 listopada doszlo do wielkiego pogromu Zydów w Niemczech i Austrii. Podczas akcji przeprowadzonej przez bojówki SA, SS i Hitlerjugend zginelo 91 osób, a setki zostalo rannych. Nazisci spalili lub zdemolowali 177 synagog oraz spladrowali i zniszczyli 7,5 tysiaca sklepów i warsztatów. Pretekstem do pogromu stal sie zamach na niemieckiego dyplomate Ernsta von Ratha, dokonany w Paryzu przez polskiego Zyda, studenta Herschela Grynszpana. Nastepnego dnia w calym kraju aresztowano okolo 30 tys. najbogatszych Niemców pochodzenia zydowskiego, od których zazadano zrzeczenia sie majatku albo opuszczenia kraju.

Arthur Neville Chamberlain

Arthur Neville Chamberlain (1869-1940), premier Wielkiej Brytanii w latach 1937-1940. Byl politykiem który za wszelka cene usilowali uniknac wojny poprzez ustepstwa na rzecz Hitlera. W 1938 roku trzykrotnie spotykal sie z Hitlerem, co doprowadzilo do podpisania ukladu monachijskiego, w którym Wielka Brytania i Francja uznaly roszczenia Hitlera wobec Czechoslowacji. Potwierdzil angielsko-francuskie gwarancje dla Polski, Rumunii i Grecji, byly to jednak tylko deklaracje. Po ataku na Polske, Wielka Brytania wypowiedziala co prawda wojne Niemcom, nie podjela jednak zadnych dzialan militarnych. Partia konserwatystów stracila do niego zaufanie po nieudanym ladowaniu Anglików pod Narwikiem w Norwegii premier podal sie do dymisji. Zmarl 9 listopada tego samego roku.

Dylan Thomas

Dylan Marlais Thomas (1914-1953), poeta walijski. Debiutowal zbiorem "Osiemnascie wierszy", który od razu uznano za nowy i niezwykly glos w angielskiej poezji. Swój talent potwierdzil "25 poematami" i "Mapa milosci", a nastepnie zbiorami "Swiat, którym oddycham" oraz "Smierci i narodziny". Oprócz wierszy pisal równiez opowiadania, wydane w zbiorze "Szczeniecy portret artysty", próbowal tez utrzymywac sie z pisania scenariuszy filmowych i radiowych. Zmarl na chorobe alkoholowa 9 listopada 1953 roku w Nowym Jorku.

Tadeusz Peiper

Tadeusz Peiper (1894-1969), polski poeta, prozaik i eseista. Byl teoretykiem i rzecznikiem awangardy, glosil wiec wiare w racjonalizm, postep cywilizacyjny, wyrazal równiez zachwyt nad industrializacja, urbanizacja i umasowieniem kultury. W swoich wierszach, wydanych w tomach "A", "Zywe linie" i "Raz", zastosowal nowy rodzaj jezyka poetyckiego, wolnego od rygorów formalnych, opartego na zaskakujacych metaforach, rozbudowanych peryfrazach i elipsach. Opublikowal tez powiesci autobiograficzne "Ma lat 22" i "Krzysztof Kolumb odkrywca". Ostatnie lata zycia spedzil w samotnosci, cierpiac na chorobe psychiczna.

Zburzenie muru berlinskiego

9 listopada 1989 roku zaczelo sie burzenia muru berlinskiego zbudowany przez wladze NRD w sierpniu 1961 roku w celu powstrzymania fali ucieczek na Zachód. W 1949 roku Berlin zostal podzielony miedzy utworzone wówczas panstwa RFN i NRD. Granice miedzy nimi stanowil pas umocnien o dlugosci ponad 45 km, który tworzyly poczatkowo zasieki z drutu kolczastego, a nastepnie pilnie strzezona sciana z betonu o wysokosci 4 metrów, wyposazona w system alarmowy i automaty samostrzelajace. Obecnie znajduje sie w Berlinie jedynie jego fragment, zachowany jako pomnik historii.

Yves Montand

Yves Montand (1921-1991), francuski piosenkarz i aktor. Wielka popularnosc zdobyl dzieki pomocy Edith Piaf, z która wystepowal w slynnej rewii Moulin Rouge. W 1944 roku debiutowal jako aktor, zdobywajac uznanie francuskich rezyserów i publicznosci. Wystapil w wielu glosnych filmach, takich jak "Wrota nocy", "Cena strachu", "Zyc aby zyc" czy "W kregu zla".