13 grudnia


Kalendarium dnia 13 grudnia.


Wprowadzenie stanu wojennego w Polsce

13 grudnia 1981 roku ustanowiono w Polsce stan wyjatkowy. Wprowadzono, zakaz strajków, sadownictwo dorazne, zawieszenie dzialalnosci zwiazków zawodowych, militaryzacje dzialów gospodarki i wprowadzenie godziny milicyjnej. Zawieszono tez normalna dzialalnosc prasy, radia i telewizji, cenzurowano rozmowy telefoniczne, internowano wiekszosc dzialaczy Solidarnosci. Odwolano równiez zajecia w szkolach wyzszych i imprezy kulturalne, zawieszono normalne funkcjonowanie telewizji. Wladze w kraju objela Wojskowa Rada Ocalenia Narodowego. W czasie trwania stanu wojennego aresztowano lub uwieziono tysiace osób, wiele zginelo w wyniku postrzalu lub pobicia przez oddziay ZOMO. Stan wojenny zawieszono 31 grudnia 1982 roku, ale ostatecznie zniesiono go 22 lipca nastepnego roku.

Poczatek obrad Soboru Trydenckiego

Sobór Trydenckiego rozpoczal sie w 1545 roku i trwal z przerwami 8 lat. Mial za zadanie przewartosciowac elementy doktryn, zaatakowanych przez luteranizm i kalwinizm. Sobór doprowadzil do odnowy Kosciola. Ustalil liczbe sakramentów, zdefiniowal pojecie grzechu pierworodnego, odrzucil luteranska koncepcje zbawienia tylko poprzez laske. Zdefiniowal pojecie Eucharystii, ostatniego namaszczenia, okreslil zasady prawne sadów koscielnych i dyscypliny wewnatrzkoscielnej obowiazujacej kaplanów. Msza zostala uznana za jedyna forme sluzby bozej. Zatwierdzil zunifikowany katechizm tzw. trydencki oraz mszal i brewiarz. Zalegalizowal takze tlumaczenie Biblii.

Zbigniew Morsztyn

Zbigniew Morsztyn (1628-1689), poeta póznobarokowy. Zwiazany z domem Radziwillów. Bral udzial w wojnie polsko-szwedzkiej, dostal sie do niewoli. Jego twórczosc literacka byla zwiazana z jego przekonaniami religijnymi. Pierwszy wydany przez niego utwór, "Piesn w ucisku", opisywal przesladowania arian. Ceniono jego poezje patriotyczne, "Slawna wiktoryje nad Turkami" oraz "Wiersze polskie". Zbiór "Muza domowa" gromadzil utwory patriotyczne i pacyfistyczne. Zmarl w Rudówce.

Bitwa pod Fredericksburgiem

Pomiedzy 13 a 15 grudnia 1862 roku w okolicach Fredericksburga rozegrala sie bitwa pólnocnoamerykanska. Sily Unii starly sie z wojskiem Konfederacji. Mimo przewagi liczebnej Pólnoc poniosla dotkliwa kleske. Sily Unii stracily w tym samobójczym manewrze prawie 13 tysiecy ludzi a poludniowcy 600 zabitych i 4 tysiace rannych.

Walery Briusow

Walery Briusow (1873-1924), poeta rosyjski. Wraz z A.A. Langiem, opublikowal antologie "Symbolisci rosyjscy", gdzie obok oryginalnych utworów znalazly sie pierwsze w literaturze rosyjskiej tlumaczenia poetów francuskich. Opublikowal tez kilka cenionych ksiazek poetyckich, "Trzecia wigilia", "Urbi et orbi" , "Stephanos". Byl tez jednym z przywódców wielkiego ruchu poetyckiego.

Teodor Bujnicki

Teodor Bujnicki (1907-1944), poeta polski. Byl wspólzalozycielem wilenskiej grupy poetyckiej Zagary i przyjacielem Czeslawa Milosza. Redaktor Prawdy Wilenskiej. Pracowal w Instytucie Studiów Wschodnich. Zastrzelony przez wilenska AK, na podstawie watpliwego oskarzenia o zdrade.

Gustave Le Bon

Gustave Le Bon (1841-1931), francuski pisarz i socjolog. W swoich dzielach "Psychologia tlumu" i "Psychologia rewolucji", stawia teze, ze kazda zbiorowosc ludzka posiada zbiorowego ducha, który nie jest rozumny ani logiczny, przeciwnie jest sentymentalny i emocjonalny. Le Bon uwazal ze ludzkosc zmierza do równosci spolecznej, jakkolwiek idea ta nie bylaby racjonalnie zasadna i sluszna. Jego ksiazki byly zakazane przez cenzure w bylych krajach komunistycznych.

Podwójna nova widoczna golym okiem

Brytyjski astronom-amator, J.P.M. Prentice w konstelacji Herkulesa dostrzegl jedna z najjasniejszych gwiazd Nova Herculis. Byla ona widoczna golym okiem przez kilka tygodni. Po zbadaniu okazala sie gwiazda podwójna. Dwa jej skladniki krazyly wokól siebie z czestotliwoscia 4 godzin i 39 minut.

Masakra Nankinska

W 1937 roku cesarska Armia Japonska zdobyla Nankin. Japonczycy rozpoczeli masowa eksterminacje chinskiej ludnosci Nankinu, która trwala jeszcze ponad miesiac. Wedlug ocen Trybunalu Tokijskiego, przed którym toczyl sie proces zbrodniarzy wojennych, zostalo zabitych 42 tys. ludzi.

Prapremiera "Baby-Dziwo"

13 grudnia 1938 roku w krakowskim Teatrze im. Slowackiego wystawiono "Baba-Dziwo", tragifarsa Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej. Premiera stala sie wydarzeniem artystycznym, ale i politycznym. Autorka przedstawila w "Babie-Dziwo" swiat, w którym ostatecznie zrealizowano darwinowska wizje spoleczenstwa dazacego do zdobycia dominacji w swiecie poprzez zwiekszanie liczebnosci, oraz totalitaryzm jako system, pozwalajacy wprowadzac w zycie najbardziej absurdalne idee spoleczne. Spektakl doczekal sie entuzjastycznych recenzji.

Krazownik niemiecki Speer poddaje sie Anglikom

Speer, krazownik niemiecki, zwodowany w 1936 roku okret wojenny swiata, poszukiwany przez flote angielska zostal dostrzezony u ujscia La Platy 13 grudnia 1939 roku. Zdolal jednak uciec angielskiemu poscigowi i schronic sie w Urugwaju panstwie neutralnym. Jednak Anglicy nie zrezygnowali z ataku. Do walki jednak nie doszlo, kapitan niemiecki zwolnil swoja zaloge, a sam popelnil samobójstwo.

Wybrano pierwszego prezydenta Cypru

Michalis Christodulos Muskos (1913-1977), 13 grudnia 1959 roku zostal wybrany pierwszym prezydentem Cypru. Cypr, wyspa we wschodniej czesci Morza Sródziemnego, zamieszkana przez ludnosc grecka i turecka, Dzialania Muskosa skupialy sie na lagodzeniu konfliktów narodowosciowych i religijnych pomiedzy zamieszkujacymi wyspe Grekami i Turkami.

Jan Cybis

 
 
Jan Cybis (1897-1972), malarz. Ograniczl game barw, siegal po wzory góralskiego folkloru "Kompozycja" i Madonna". Poza malarstwem zajmowal sie dzialalnoscia pedagogiczna, publicystyczna i spoleczna. Opublikowane po jego smierci "Dzienniki" stanowia przewodnik po malarstwie polskim i po zdarzeniach dnia codziennego.

Dzien sw. Lucji

Swieta Lucja (283-303). Mieszkala w Syrakuzach na Sycylii. Swój majatek rozdala ubogim. We Wloszech to wlasnie sw. Lucja 13 grudnia przynosi dzieciom podarki. A na Lotwie wierzono, ze w noc sw. Lucji wilkolaki schodzily do piekla, by wykrasc tam moc, która miala dac ziarnu zycie i sile wydania obfitych plonów na wiosne.