14 lutego


Kalendarium dnia 14 lutego.


Sw. Walenty patronem zakochanych

Sw. Walenty (175- 269), biskup Terni we Wloszech. Z jego postacia zwiazane sa legendy, majace potwierdzac patronat nad zakochanymi. Jedna z nich mówi, ze dawal on wbrew zakazom Claudiusza II tajemne sluby, a inna ze uwieziony przywrócil wzrok córce straznika, by mogla wyjsc za maz, lub tez, ze przekazal jej kartke z napisem, "Od twojego Walentego". I wlasnie 14 luty, jest dniem, w którym wyslanie kartki lub ofiarowanie drobnego upominku okazuje sie milosc bliskiej sercu osobie.

Sw. Cyryl

Cyryl (827-869), apostol Slowian. Wspólnie z bratem Metodym wyslany zostal z Konstantynopola z misja chrystianizacyjna. Cyryl byl twórca najstarszego alfabetu slowianskiego glagolicy, w którym z bratem spisali w jezyku starocerkiewnym Ewangelie, Psalterz i Dzieje Apostolskie. Na Morawach zajeli sie nie tylko chrystianizacja, ale tez spisywaniem pierwszych slowianskich ksiag liturgicznych.

James Cook

James Cook (1728-1779), podróznik angielski. Jego wyprawy zapoczatkowaly kolonizacje Australii. Odbyl podróz dookola swiata, wykonal mapy wybrzezy Nowej Zelandii i Nowej Gwinei. Zbadal tez wschodnie wybrzeze Australii i dotarl do Tahiti, Nowych Hebrydów i Nowej Kaledonii.

Konstancja Lubienska

Konstancja Lubienska (1798-1867), literatka i publicystka. Dobrze wychowana i wyksztalcona, pisala wiersze i miala opinie wybitnej intelektualistki. Doskonale rozumiala sie z Mickiewiczem, lecz ich chwilowa wiez budzila mieszane uczucia w kregach rodzin ziemianskich. Pod wplywem poety zaczela publikowac utwory, ujawniajac talent literacki. Byla tez zaangazowana w konspiracyjna dzialalnosc niepodleglosciowa.

Gustaw Ehrenberg

Gustaw Ehrenberg (1818-1895), poeta i publicysta. Dzialal w Królestwie Polskim jako emisariusz Stowarzyszenia Ludu Polskiego. Zaslynal jako publicysta, poeta i filozof o radykalnym programie spolecznym. Najslynniejszym jego utworem jest tekst piesni "Szlachta w roku 1831", uznawana za hymn ruchu ludowego. Skazany na kare smierci, ostatecznie zamieniona na katorge.

Bitwa pod Stoczkiem

14 lutego pod Stoczkiem doszlo do starcia miedzy rosyjska dywizja gen. Gejsmara i zgrupowaniem wojsk polskich dowodzonych przez gen. Józefa Dwernickiego. Rosjanie zostali pobici, a sukces podniósl na duchu zwolenników walki. Bitwa pod Stoczkiem dala nadzieje, ze pokonanie masy wojsk rosyjskich ciagnacych na Warszawe jest mozliwa.

Claude Monet

Claude Monet (1840-1926), malarz francuski. Jego obraz "Imresja - wschód slonca" powstawal bez konturu, w wyniku nakladania malych plam farby razem dajacych niespotykane efekty wizualne. Zaslynal równiez jako twórca cykli obrazów przedstawiajacych ten sam obiekt w róznym oswietleniu. Tak powstaly serie obrazów przedstawiajacych katedre w Rouen, widoki Londynu, Wenecji, nenufary na wodzie czy stogi w polu.

Wiktor Gomulicki

Wiktor Gomulicki (1848-1919), pisarz i publicysta. Lata szkolne, które spedzil w Pultusku opisal w powiesci "Wspomnienia niebieskiego mundurka". Pisal do wielu pism i sam je redagowal, "Kolce", "Mucha", "Tygodnik Powszechny". Pisal równiez wiersze, felietony obyczajowe opisujace warszawskie zycie, powiesci historyczne. Pozostawil po sobie wiele opowiadan, tlumaczen poezji rosyjskiej i francuskiej. Otrzymal nagrode literacka im. Elizy Orzeszkowej.

projekt Ligi Narodów

14 lutego 1919 roku podczas plenarnej sesji konferencji w Wersalu prezydent Stanów Zjednoczonych W. Wilson przedstawil projekt Ligii Narodów. Liga miala zrzeszac wolne panstwa, które zobowiazywaly sie do nie stosowania przemocy we wzajemnych stosunkach. Na czele organizacji miala stac Rada Ligi Narodów a kazde panstwo czlonkowskie mialo prawo do jednego glosu. Glówna siedziba znajdowala sie w Genewie.

Odkrycie penicyliny

 
 
Aleksander Fleming (1881-1955), szkocki bakteriolog. Pozostawiwszy nie przykryty talerz z kultura bakterii zauwazyl, ze plesn, która je pokryla, zabila je. Te substancje wyodrebnil jako penicyline i 14 lutego 1929 roku oficjalnie zaprezentowal ja jako srodek farmakologiczny przydatny do zwalczania infekcji bakteryjnych. W 1945 roku zostal laureatem Nagrody Nobla w dziedzinie medycyny.

Anna German

Anna German (1936-1982), polska piosenkarka. Koncertowala w kraju i zagranica, na festiwalach w Opolu, Sopocie, Ostendzie, San Remo, Neapolu i Cannes. Jej najbardziej znane piosenki to "Czlowieczy los", "Tanczace Eurydyki" i "Bal u Posejdona". Wypadek samochodowy we Wloszech przekreslil szanse kariery miedzynarodowej. Ciezka choroba spowodowala smierc piosenkarki w wieku 46 lat.

Przemianowanie Zwiazku Walki Zbrojnej na Armie Krajowa

14 lutego 1942 roku rozkazem premiera Rzadu RP na Uchodzstwie gen. Wladyslawa Sikorskiego, wydanym 14 lutego 1942 roku, Zwiazek Walki Zbrojnej zostal przeksztalcony w Armie Krajowa. Kraj podzielono na trzy obszary, a te na okregi, obwody i placówki. Komendantem AK zostal gen. Stefan "Grot" Rowecki. Armia Krajowa istniala az do stycznia 1945 roku.

Pierwszy po wojnie spis ludnosci w Polsce

W 1946 roku odbyl sie pierwszy po zakonczeniu II wojny swiatowej spis ludnosci w Polsce. W kraju wówczas mieszkalo 23929757 osób.

XX Zjazd Komunistycznej Partii Zwiazku Radzieckiego

W dniach 14-25 lutego 1956 roku obyl sie XX Zjazd Komunistycznej Partii Zwiazku Radzieckiego. Kluczowym momentem obrad bylo slynne przemówienie Nikity S. Chruszczowa, potepiajace system stalinowski. Przebieg obrad spowodowal przewrót w dotychczasowej linii politycznej w ZSRR i krajach Europy Wschodniej. W niektórych krajach jak Polska i Wegry zjawisko to dalo poczatek odwilzy i nadzieje na demokratyzacje rzadów.

Wladyslaw Krasnowiecki

Wladyslaw Krasnowiecki (1900-1983), aktor i rezyser. W 1943 roku byl kierownikiem Teatru Wojska Polskiego, a po wojnie w Lodzi, Katowicach i Warszawie oraz rektorem Panstwowej Wyzszej Szkoly Teatralnej w Warszawie. Wystepowal glównie w sztukach A. Fredry, Z. Krasinskiego, M. Gorkiego, R. Hochhutha, F. Dürrenmatta.

Iranski wyrok na Salmana Rushdiego

Ruhollah Homeini iranski ajatillah skazal na kare smierci brytyjskiego pisarza Salmana Rushdiego (ur. 1947) za obraze islamu w ksiazce "Szatanskie wersety".

Pogrzeb szczatków króla Stanislawa Augusta Poniatowskiego

Król Stanislaw August Poniatowski najpierw spoczywal w kosciele sw. Katarzyny w Petersburgu, w koncu lat trzydziestych szczatki zostaly zlozone w krypcie kosciola w rodzinnym Wolczynie. Po zmianach ustrojowych w Polsce szczatki zostaly w lutym 1995 roku uroczyscie pochowane w podziemiach katedry sw. Jana w Warszawie.