15 maja


Kalendarium dnia 15 maja.


Marek Hlasko

Marek Hlasko (1934-1969), prozaik i wspólredaktor pisma "Po prostu". Wyjechal za granice, gdzie poprosil o azyl polityczny. Mieszkal w Paryzu, Berlinie Zachodnim, Izraelu i USA. Do kraju nie pozwolono mu powrócic, wrecz przeciwnie - stal sie obiektem oszczerstw i pomówien. Debiutowal zbiorem opowiadan "Pierwszy krok w chmurach". Inne jego dziela to: "Ósmy dzien tygodnia", "Nawrócony w Jaffie", "Piekni dwudziestoletni. Niektóre jego utwory zostaly zekranizowane. Zmarl nagle w Wiesbaden w niewyjasnionych do konca okolicznosciach.

Dante Alighieri

Dante Alighieri (1265-1321), poeta wloski. Byl lirykiem i humanista. Dzieje swej milosci do Beatrice Portinari zawarl w pamietniku "Nowe zycie". Najwieksze dzielo, "Boska komedie", napisal juz podczas wygnania. Jest to wielka synteza kultury sredniowiecza, wizyjny opis wedrówki przez trzy swiaty pozagrobowe: pieklo, czysciec i raj.

Konwencja polsko-niemiecka w sprawie Górnego Slaska

15 maja 1922 r. w Genewie podpisano konwencje polsko-niemiecka w sprawie Górnego Slaska. W ponad 600 artykulach ustalono zycie mieszkanców, sprawe obywatelstwa, kwestie socjalne. Wszelkie przypadki watpliwe mialy byc rozstrzygane przez Rade Ligi Narodów. Konwencja górnoslaska byla miedzynarodowym zobowiazaniem prawnym Niemiec w zakresie ochrony mniejszosci.

Premiera filmu Federica Felliniego "Osiem i pól"

15 maja 1963 r. na ekranach kin pojawil sie film "Osiem i pól", dzielo wloskiego mistrza Federica Felliniego. Odtwórcami glównych ról byli Marcello Mastroianni i Claudia Cardinale. Tytul odnosi sie do szerokosci tasmy filmowej, atrybutu glównego bohatera - filmowca przezywajacego rozterki zyciowe. Reprezentowal nurt tzw. nowej fali.

Poczatek "rewolucji kulturalnej" w Chinach

15 maja 1966 r. w Chinach rozpoczal sie okres tzw. Wielkiej Rewolucji Kulturalnej. Byla to zainicjowana przez Mao Tse-tunga specyficzna akcja polegajaca na prowadzeniu kampanii przeciwko zwolennikom kapitalizmu w kierownictwie partii. Czynnikiem mobilizujacym ludzi do czynu mialy byc "Mysli Mao" rozpowszechniane w tzw. czerwonej ksiazeczce. Przesladowaniami objeto kilkadziesiat milionów ludzi, spadla produkcja przemyslowa i rolna, wiele bezcennych zabytków kultury chinskiej zostalo zniszczonych. Ostatecznie szkody wyrzadzone przez "rewolucje kulturalna" okazaly sie tak dotkliwe, ze konieczny byl odwrót od tej polityki i zakonczenie calej akcji.

Rita Hayworth

 
 
Rita Hayworth (1918-1987), amerykanska aktorka filmowa pochodzenia hiszpanskiego. Popularnosc zyskala wystepujac w rolach wampów i femme fatale. Jej najslynniejsze filmy to "Gilda" Kinga Vidora oraz "Dama z Szanghaju". Zmarla na chorobe Alzheimera w wieku 69 lat.

Andrzej Drawicz

Andrzej Drawicz (1932-1997), literoznawca, dzialacz spoleczny i znawca literatury rosyjskiej, pracownik naukowy Uniwersytetu Warszawskiego. Od 1978 r. zwiazany z dzialalnoscia w opozycji. Pelnil funkcje prezesa Komitetu ds. Radia i Telewizji. Autor monografii "Literatura radziecka 1917-1967", "Konstanty Ildefons Galczynski", "Konstanty Paustowski", licznych esejów, tlumaczen i szkiców autobiograficznych.