13 wrzesnia


Kalendarium dnia 13 wrzesnia.


Dante Alighieri

Dante Alighieri (1265-1321), poeta wloski. Byl lirykiem i humanista. Pelnil funkcje publiczne we Florencji. Jego najwieksze dzielo, "Boska komedia", napisana podczas wygnania, jest opisem wedrówki przez pieklo, czysciec i raj. "Boska komedia" jest jednym z pierwszych utworów napisanych nie lacina, lecz w jezyku wloskim. Utwór przyczynil sie do ksztaltowania i umocnienia swiadomosci narodowej Wlochów. Napisal poza tym wiele wierszy lirycznych, a w pamietniku "Nowe zycie" opisal dzieje swej milosci do Beatrice Portinari.

Michel de Montaigne

Michel de Montaigne (1533-1592), francuski pisarz i filozof. Jego najwazniejsze dzielo "Próby" jest zaliczane do kanonu literatury swiatowej. Autor zastosowal niespotykana wczesniej forme prozatorskiego szkicu literacko-naukowego. Nowy gatunek literacki nazwano "esejem" od oryginalnego tytulu dziela "Essays". Zdaniem autora, wielkie systemy filozoficzne sa bezcelowe, poniewaz wzorce zycia nalezy znajdowac w przyrodzie. Opublikowal ponadto "Dziennik z podrózy", opisujacy wrazenia ze swoich wojazy po Europie.

Maurycy Mochnacki

Maurycy Mochnacki (1803-1834), publicysta i dzialacz polityczny. Byl wieziony za przynaleznosc do Zwiazku Wolnych Polaków, a po zwolnieniu podjal wspólprace z redakcjami "Dziennika Warszawskiego", "Gazety Polskiej" i "Kuriera Polskiego". Po upadku powstania listopadowego zamieszkal we Francji. W swoim dziele "O literaturze polskiej w wieku dziewietnastym" opisal wiele utworów reprezentujacych nowa literature. Opublikowal ponadto dwutomowa prace "Powstanie narodu polskiego, zapisal sie tez jako wybitny znawca muzyki.

Julian Tuwim

 
 
Julian Tuwim (1894-1953), poeta polski. Wspólzalozycieli kabaretu Pod Picadorem i grupy literackiej Skamander. Wspólpracowal z czasopismami "Wiadomosci Literackie" i "Cyrulik Warszawski". Podczas II wojny swiatowej przebywal w USA. W swojej twórczosci uprawial poczatkowo liryke opiewajaca mlodosc, witalnosc, "Czyhanie na Boga", "Sokrates tanczacy", "Siódma jesien". Z czasem coraz czesciej zwracal sie w strone tradycji klasycznej i romantycznej, "Slowa we krwi", "Tresc gorejaca", "Bal w Operze". Powstale na obczyznie "Kwiaty polskie" nawiazywaly juz do poetyki romantycznego poematu dygresyjnego. Pisal tez utwory satyryczne i teksty piosenek "Jarmark rymów", byl tez autorem wierszy dla dzieci, takich jak "Lokomotywa", "Abecadlo" czy "Zosia Samosia".

Zbigniew Zapasiewicz

Zbigniew Zapasiewicz (1934-2009), aktor polski. Profesor Panstwowej Wyzszej Szkoly Teatralnej w Warszawie. Debiutowal w teatrze w 1956 roku. Od 1963 roku Zapasiewicz wystepowal równiez na duzym ekranie. Stworzyl wiele wybitnych kreacji aktorskich w filmach "Barwy ochronne" i "Zycie jako smiertelna choroba przenoszona droga plciowa", a takze "Bez znieczulenia" i "Baryton".

Ofensywa wloska przeciwko Wielkiej Brytanii w Afryce Pólnocnej

Armia wloska zaatakowala w 1940 roku z terenu Libii i Etiopii posiadlosci brytyjskie w Egipcie. Wojska brytyjskie zatrzymaly inwazje i zadaly Wlochom dotkliwa kleske na terenie Libii. Bylo to pierwsze zwyciestwo koalicji w II wojnie swiatowej. Hitler, chcac zdobyc brytyjski Egipt, a szczególnie Kanal Sueski, wyslal do Afryki generala Erwina Rommla i jego oddzialy Afrika Korps, które pokonaly Brytyjczyków w Libii. Armia Rommla poniosla kleske dopiero po 2 latach, w wielkiej bitwie pod El-Alamein.

Jasir Arafat i Icchak Rabin podpisali uklad zapowiadajacy utworzenie Autonomii Palestynskiej

13 wrzesnia 1993 roku Icchak Rabin i Jasir Arafat podpisali porozumienie, na mocy którego Izrael przyznal Palestynczykom autonomie w Strefie Gazy i miescie Jerycho na zachodnim brzegu Jordanu. Obaj sygnatariusze otrzymali w 1994 roku Pokojowa Nagrode Nobla. Uklad, podpisany w obecnosci prezydenta USA Billa Clintona, byl wielkim sukcesem trzech stron zaangazowanych w negocjacje, regulowal nierozwiazywalna dotad sytuacje mniejszosci palestynskiej w Izraelu i stwarzal szanse na zaprzestanie konfliktów zbrojnych. Nie potwierdzily sie obietnice, konflikt wybucha bowiem co jakis czas z duza sila.

Wiktor Woroszylski

Wiktor Woroszylski (1927-1996), poeta, prozaik i publicysta. Wspólpracowal z czasopismami "Glos Ludu", "Po prostu", "Nowa Kultura" i "Wiezia". Pisal utwory socrealistyczne i propagandowe takie jak "Smierci nie ma!", czy "Pierwsza linia pokoju". Internowany w czasie stanu wojennego. W jego liryce zaczal dominowac ton refleksyjny, pojawily sie takze watki etyczne i rozrachunkowe "Niezgoda na uklon", "Zaglada gatunków", "Lustro. Dziennik internowania". Pisal równiez opowiadania, zebrane w tomach "Okrutna gwiazda", "Dialog o gryzieniu" i "Historie", a takze utwory proza z pogranicza pamietnika i reportazu "Dziennik wegierski".