16 wrzesnia


Kalendarium dnia 16 wrzesnia.


Franciszek Karpinski

Franciszek Karpinski (1741-1825), polski poeta. Ksztalcil sie w Akademii Jezuickiej we Lwowie. Byl sekretarzem ksiecia Adama Czartoryskiego. Jest uwazany za czolowego liryka polskiego sentymentalizmu. Pisal wiersze opiewajace piekno natury i prostote ludu, a takze erotyki i sielanki, "Do Justyny tesknosc na wiosne",czy "Laura i Filon". Byl równiez autorem wierszy patriotycznych m.in. "Piesn dziada sokalskiego", a takze dramatów, liryków religijnych i tekstu popularnej koledy "Bóg sie rodzi" oraz piesni "Kiedy ranne wstaja zorze". Napisal równiez pamietnik "Historia mego wieku i ludzi, z którymi zylem".

Bitwa pod Cecora

W dniach 16-20 wrzesnia 1620 roku w okolicach Cecory, doszlo do bitwy miedzy wojskami turecko-tatarskimi, a armia polska. Polacy, których celem bylo powstrzymanie marszu wojsk sultana Osmana II na terenie Moldawii, ulegli pieciokrotnie liczniejszym silom przeciwnika. W okolicach Mohylowa doszlo do ostatecznej kleski wycofujacego sie wojska polskiego.

Gabriel Daniel Fahrenheit

Gabriel Daniel Fahrenheit (1686-1736), wynalazca termometru rteciowego. Jako pierwszy zastosowal rtec w termometrze, byl tez twórca skali temperaturowej wprowadzonej w 1725 roku, obejmujacej 212 stopni, w której 0°F to najnizsza temperatura zimy 1709 roku w Gdansku, a 212°F to temperatura wrzenia wody. Stwierdzil równiez zaleznosc miedzy temperatura wrzenia wody a cisnieniem.

Maksymilian Gierymski

 
 
Maksymilian Gierymski (1846-1874), malarz. Byl wspóltwórca polskiej szkoly pejzazu, wykorzystujacej wnikliwa obserwacje pleneru, gry koloru i swiatla. Pozostawil po sobie liczne dziela bedace reminiscencja wydarzen powstanczych, "Adiutant sztabowy", "Patrol polski w 1830 r.", "Pochód ulanów polskich w 1830 r.", "Patrol powstanczy". Malowal równiez sceny rodzajowe i polowania. Wywarl znaczny wplyw na rozwój polskiego malarstwa.

Utworzenie koncernu General Motors

Durant byl pod koniec XIX wieku producentem powozów konnych na resorach. Na poczatku XX wieku kupil upadajace fabryki automobilów Buick, Cadillac i Oldsmobile, które nastepnie przeksztalcil w koncern General Motors. W 1927 roku GM wyprzedzilo wynikami sprzedazy fabryke Forda, obecnie zas sprzedaje okolo 30% wszystkich pojazdów nabywanych w USA i okolo 15% samochodów kupowanych na swiecie. Jest wlascicielem wielu amerykanskich zakladów samochodowych. Produkuje takze lokomotywy i satelity komunikacyjne.

B.B. King

16 wrzesnia 1925 roku urodzil sie B.B. King, amerykanski wokalista jazzowy. Swiatowa slawe zdobyl w latach szescdziesiatych. Wystepowal z wlasnym zespolem, a takze z grupa The Rolling Stones. Wylansowal takie przeboje jak "Ask Me Questions", "Chains And Things" i "I Like To Line The Love". B.B. wywarl duzy wplyw na rozwój muzyki rockowej i bluesowej.

David Copperfield

16 wrzesnia 1956 roku urodzil sie David Copperfield, iluzjonista amerykanski. Sztukami "magicznymi" pasjonowal sie juz jako dziecko. W 1996 roku debiutowal na Broadwayu w programie "Dreams and Nightmares". Pózniej rozpoczal wielkie swiatowe tournée z wlasnym programem iluzjonistycznym "You!". Stal sie jednym z najbogatszych ludzi swiata rozrywki, uwazany jest za bozyszcze kobiet.

Maria Callas

Maria Callas (1923-1977), spiewaczka amerykanska pochodzenia greckiego, nazywana primadonna stulecia. Spiewala w najslynniejszych salach koncertowych swiata, w mediolanskiej La Scali i Metropolitan Opera w Nowym Jorku. Byla obdarzona silnym sopranem dramatycznym o oryginalnej barwie i talentem aktorskim. Wystapila równiez w tytulowej roli w filmie "Medea". Znana byla tez z kaprysnego charakteru i licznych skandali.

Witold Wirpsza

Witold Wirpsza (1918-1985), poeta, powiesciopisarz, tlumacz. Byl wiezniem wojennym, sprawowal rózne funkcje publiczne, pracowal jako redaktor Polskiego Radia i pism "Po prostu" oraz "Nowa Kultura". Jego twórczosc byla poczatkowo zgodna z duchem socrealizmu "Polemiki i piesni", "Dziennik Kozedo", pózniej stala sie stylizowana na barok "Don Juan", "Komentarze do fotografii", "Drugi opór". Pisal wiersze w jezyku niemieckim, a takze powiesci i opowiadania "Pomarancze na drutach", "Wagary", oraz eseje i szkice literackie, "Gra znaczen". Byl tez autorem wielu przekladów z literatury niemieckiej, m.in. "Doktora Faustusa".